Trước hết tôi sẽ nêu ra vài lý do vì sao cha mẹ nên trả lời được câu hỏi này. Nó quan trọng trong việc định hình cách thức để bạn dạy dỗ con.

Sâu xa mà nói thì hỏi “Trẻ con vốn có lương thiện hay không?” cũng gần như hỏi về bản chất của con người có lương thiện hay không. Nhiều người thường suy nghĩ “trẻ con biết gì mà làm ác”, nhưng thực ra, vấn đề ở chỗ chúng ta định nghĩa như thế nào là “ác” và như thế nào là “thiện”.

Trẻ con là một tờ giấy trắng?

Có sự đồng dạng giữa “tội ác” của trẻ con và tội ác của người lớn. Vì một đứa trẻ sẵn sàng nói dối cha mẹ cũng sẽ sẵn sàng để trở thành tên lừa gạt sau này. Hay một đứa trẻ cố dành đồ chơi của bạn cũng sẽ sẵn sàng trở thành người đầy tham vọng tìm mọi cách chiếm đoạt cái không phải của mình. Đó chính là sự đồng dạng mà tôi muốn nói đến.

Tôi loại trừ yếu tố tác động của giáo dục khi đặt vấn đề này. Vì trẻ con từ 1-3 tuổi sẽ tự học được những điều mà cho dù trẻ có ở trong môi trường tốt cách mấy thì vẫn có thể bộc phát được, và khi lớn hơn thì sự bộc phát này càng mạnh mẽ hơn. Thậm chí ngay cá nhân tôi, cha mẹ tôi thật sự là những người rất tốt, mẹ tôi là giáo viên tiểu học. Tôi được học văn hóa và được dạy dỗ cũng bởi chính mẹ mình. Nhưng tôi vẫn có xu hướng làm những điều ngược lại với sự dạy dỗ nếu có cơ hội. Thời thơ ấu, tôi vẫn nhận lời cùng bạn bè lấy trộm khoai, sắn…là điều mà chẳng người cha người mẹ nào khuyến khích.

Thế nên, bạn cũng cần phải chuẩn bị tâm lý để đón nhận thời điểm lần đầu tiên con bạn sẽ nói dối bạn.

Đến một lúc con cái sẽ không vâng lời, hoặc nói dối bạn là điều chắc chắn xảy ra.

Thật khó để lý giải điều này, nhưng những bằng chứng thực tế (và bạn có thể tự hỏi chính mình) luôn chứng minh một điều luôn luôn đúng là “Trẻ con vốn không lương thiện”.

Không có một con người nào hoàn hảo cho dù bạn chỉ giới hạn đời người trong thời thơ ấu. Một khi trẻ biết suy nghĩ một chút (chưa cần nói được) thì những bản tính như giận giữ, không nghe lời đã biểu hiện.

Từ đó sẽ dẫn đến hệ quả là: Nếu con không được giáo dục tốt thì sẽ trở nên tệ hơn. Cái bản năng xấu nó đã tồn tại sẵn trong trẻ con, trẻ con không phải là tờ giấy trắng như nhiều người vẫn nghĩ. Nếu bạn không làm gì cả, bản năng xấu đó sẽ lớn dần và thể hiện bằng hành động xấu. Hành động xấu của một đứa trẻ có thể vô hại, nhưng theo thời gian, hành động xấu đó sẽ trở thành tội ác.

Giải pháp cho vấn đề này nó là sự nhận biết thẩm quyền.

Sự nhận biết thẩm quyền rất quan trọng, nó như cái dây cương kiềm hãm những hành động của trẻ. Có thể điều này không hoàn toàn tuyệt đối nhưng như đã nói, nếu cha mẹ không làm gì, thì bản năng xấu sẽ tự do lớn dần. Sự nhận biết thẩm quyền của cha mẹ đối với trẻ rất quan trọng. Nó giúp trẻ có được tranh chiến đầu đời khi phải quyết định điều gì đó ngược lại với lời răn dạy. Nếu trẻ bắt đầu chiến thắng những tranh chiến này, trẻ sẽ càng mạnh mẽ hơn trong việc quyết định mình cần làm gì cho đúng.

Cha mẹ có nhiều cách để giúp con nhận biết thẩm quyền, như là

  • Dùng roi (đánh vì yêu không phải vì tức giận sẽ khác nhau)
  • Liên tục nhắc nhở đi kèm với điều kiện (kiểu như nếu con làm vậy sẽ bị phạt gì đó, và phải phạt thật chứ nếu chỉ hù dọa đơn thuần sẽ khiến con còn hư thêm)
  • Thể hiện tình yêu và sự quan tâm để con cảm thấy nó cần bạn.
  • Làm gương cho con trong việc chính bạn vâng phục thẩm quyền (chính bạn giữ những kỉ luật của cá nhân trước mặt con, giữ những nguyên tắc đúng trong cuộc sống…)
  • Thưởng cho con khi con đạt được một mục tiêu nào đó (điều này cũng quan trọng như khi bạn phạt con, để con cảm thấy cái đau của sự trả giá và niềm vui của sự thành công để biết mình cần lựa chọn cái nào)
  • Cho con có cơ hội tự lập, tự quyết định những gì nó muốn (vì nếu bạn cứ quyết định mọi thứ cho con, con sẽ mất đi khả năng phân định, nhận định, khả năng tự suy nghĩ để quyết định…đây là những khả năng bước đầu để con bạn biết lựa chọn hành động đúng sai sau này.)
  • Nếu bạn sai, hay thất hứa…hãy thừa nhận và xin lỗi con (để con bạn hiểu thẩm quyền không phải sự độc đoán đáng sợ nhưng còn có sự chân thành và tình yêu trong đó)

Trẻ con không đủ từ ngữ để diễn đạt tất cả những gì nó nghĩ. Nhưng không có nghĩa những ý định xấu không có trong tâm trí nó.

Nếu bạn suy nghĩ trẻ con như một tờ giấy trắng, sẽ đến lúc bạn rơi vào tình trạng thất vọng vì hành động của con, bạn dễ đòi hỏi con như một cha mẹ độc đoán. Hoặc có thể bạn sẽ vô tư lự với những hành động của nó (vì nghĩ rằng tờ giấy trắng thì biết cái gì) và dần con sẽ hư lúc nào không biết. Thế nên, tôi cũng muốn nhắc lại, cách bạn trả lời câu hỏi “Trẻ con vốn lương thiện hay không?” sẽ định hình cách bạn dạy con của mình.

Cuối cùng tôi muốn kết luận bằng câu nói của Vua Đa-vít:

Kìa, tôi sanh ra trong sự gian ác, Mẹ tôi đã hoài thai tôi trong tội lỗi – Psalm

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.